Цас малгайлан лавсана. Сүүлчийн автобус гарааш руугаа хурдалж, оройтсон хүмүүс уйтгартай нүдээр түүнийг ширтэн хоцрох аж. Нөхөртэйгөө түр тар хийсэн Санжидмаа “Ёстой яасан ч яадаг юм бэ, тэр архиддаг, хүчинддэг нь ч таарсан яадаг юм бэ” хэмээн хийрхэж шөнийн дэлгүүр рүү явж орлоо. Дэлгүүр дотор тэндхийн манаач шахуу болсон хэдэн архичин цонхны дэргэд бөвийгөөд, өмхий самхай үнэр ханхлуулан зогсоцгооно. Санжидмаа урд нь тэднийг хараад хамартаа баас түрхүүлсэн мэт ярвайн хялалздаг байсан бол энэ удаа харин ч хань татах маягтай “Тэдэнтэй цуг ганц шил юм уусан ч яадаг юм бэ” гэж бодон лангуу даган архины үнэ харж сэлгүүцэв.
Түүнд алдах юм байхгүй болсон мэт санагдана. Тэгээд ч нэг шил “Хараа”-гийн мөнгө түүний цүнхэнд байж л байв. Нөхөртөө гомдсондоо асгаруулж явсан нулимс нь дэлгүүрт ороод ч хатсангүйгээр барахгүй, сүүлчийн ганц доголон нулимс очир эрдэнийн шигтгээ адил хамрынх нь хажууд гялалзана. “Тэр муу новш юу гэнэ вэ. Арваад жил архидаж архидаж хоёр хүүхэд бас янхан, банзалд нь хүрдэг байна шүү дээ. Тэр янхан гэдэг нь яадгийг одоо л үзүүлээд өгье” хэмээн өширхөн бодож, хоёр шил архи авч цүнхлээд худалдагчийг хариулт мөнгийг нь тоолох зуур, дэлгүүр доторх эрчүүдийг нэгэнтээ хяламхийн харж амжлаа.
Сэтгэлд нь таарах хүн харагдсангүй тул худалдагчаас дэмий л тамхи тарианы үнэ асууж, гаднаас орж ирсэн харчуудыг шүүрдэн харж байв. Тэгтэл овоо гайгүй хувцас хунартай хэр нь гар нүүр нь тос даг болсон гурван залуу нэг шил “мянгын юм” авч их л хөөрүү сэтгэлээр чанга чанга ярилцан гарцгаахад Санжидмаа араас нь гарлаа. Дэлгүүрийн хаалга удаан хаагдахад нь тэрбээр эргэн харвал нөгөө цонхны дэргэд байсан бөвийсөн гурван сүг араас нь сая хөлд орж байгаа хүүхэд шиг алхацгаахдаа “Хөөе эмэгтэй, наад юмаа гурван ахтайгаа хуваахгүй юм уу?” гэж хашгирч байв. Санжидмаа харанхуй булан тойрсон гурван залуугийн араас гүйхээрээ очиж “Яана аа автобус зогсчихлоо. Та нар хаа хүрэх юм бэ?” гэлээ. Тэдний нэг нь “Одоо ч унаа олдохгүй дээ, бааз руу орохгүй юу даа” гэхэд тэдэнтэй хамт Автобус баазын том хашаа руу орцгоолоо.
Гурван залуу юуны ч тухай юм бэ чанга чанга ярилцсаар цэлгэр хашааны хамгийн баруун үзүүрийн нэг муу манаачийн шовгор бололтой юм руу орцгооход Санжидмаа ч дагаад орчихов. Тэр гурав манаач өвгөнийг тал засан мянгын юмаа гаргаж аягалах гэхэд Санжидмаа цүнхээ онгойлгон “Ерөөл” гаргаж залууст атгуулбал тэд эвэртэй туулай үзсэн мэт Санжидмааг сонирхон харцгааснаа “Энэ нь арай хор багатай байх” гэцгээн “Идээ эзнээ таньдаггүй юм” гээд дээжийг нь Санжидмаад барилаа. Тэрбээр “Яана аа би ийм ихээр ууж чадахгүй ээ, амсчихъя” гээд нэг балгаснаа хахаж цацан аягыг нь буцааж өгөв.
Тэр залуучууд Санжидмаагийн юмыг дор нь тойруулан ёроолыг нь харуулчихав. Тэгээд тамхи баагиулан “Тэгж дугуй хагарсан, ингэж цаг дутуу” хэмээн баахан ярилцаж байснаа илт халаалт авсан нь мэдэгдэж, нөгөө голсон мянгын архиа аягалан Санжидмаад өглөө. Нөхөртөө гомдсон сэтгэл нь ичих зовох гээчийг нам дарж байсан тул энэ удаа нэлээд түлхүүхэн балгаж орхилоо. Тэр залуус ч ганц шил юмаа бас л яах ийхийн зуургүй ёроолыг нь үзэж, дахин нэг юм босгох гээд хармаа хотоо уудлан ганц, хоёр зуун цаас нийлүүлж байхад нь Санжидмаа нөгөө “Ерөөл”-өө гаргаж бяцхан ширээ шүү юман дээр тавилаа.
Санжидмаагийн дотор нь халуу оргиж тэр “Ерөөл”-өөсөө аягаар нь тууж орхив. Тэрбээр тос ууссан дэнгийн гол шиг хөлс дааварлан талимаарч, “Esse” хэмээх нарийхан янжуур гарган тамшаалан сорох зуураа өвгөн манаач, гурван залууд өөрийнхөө паянг дэлгэж орхисон байна. Энэ үед нөгөө гурван залуу хүүхнээр дахиад нэг юм авахуулъя гэж санасан уу эсвэл өөр зүйл бодсон уу, бас ч үгүй нэлээд дэгжин хүүхнийг өмөөрөн сүйд болцгоож “Энд хүрээд ирвэл дор нь нам цохиж, хандыг нь хага дарна” гэцгээв.
Нөгөөдүүлийн “кондукторуудын эрлэг” гэж гайхуулсан давхраа хар нүдтэй өндөр бор залуу гараа пальтон доогуур нь шургуулж, хөхний нь товчийг имрэх гэж оролдоход түүнийг тэрий хадаж унатал хойш нь түлхчихээд “За би нарт 3000 төгрөг өгье. Тэгээд явлаа. Миний төлөө татацгаагаарай” гээд үүд рүү алхтал, өвгөн манаач “Тэр ярихгүй ээ. Энэ их орой болсон хойно, согтуу хүүхнийг амьд харина гэхэд итгэхгүй. Би чам шиг охинтой. Тэгж ч хүний амины хэрэгт ороод яах вэ” гээд хаалгаа цуургалаад авав. Тэгтэл Санжидмааг оролдоод байсан өндөр хархүү “Би дэлгүүр яваад ирье” гээд годхийн алга болов.
Санжидмаа халсандаа тэдэнд хэдэн жилийн өмнө “Эрээн, Улаан-Үд”-ийн хооронд бишгүй холхиж элдвийг үзсэн түүхээ ярьж, “Би бол ясны ченж шүү” хэмээн орилж, өвгөн манаачийг зовоолоо. Нээрэн одоо Санжидмаагийн цүнхэнд сая гаруй төгрөг байгаа бөгөөд хэд хоногоос Улаан-Үд рүү алга болоод өгье гэж тэр бодох ажээ. Тэгэх зуур манаачийн төмөр хаалга тас хийн нээгдэж “Ерөөл” барьсан залуу инээсээр орж ирлээ. Тэд хэзээний танилууд юм шиг инээж хөхрөлдөн нөгөө юмаа задалж, өндөр залуу Санжидмааг өвөр дээрээ суулган маяглахад тэрбээр “Ай хөөрхий Дүүриймаа” хэмээн гонгинож суулаа.
Тэд сүүлчийнхээ юмыг харин ч нэлээд аажуухан явуулж, шөнө дөл болсон хойно нөгөө гурван залуу нь “А”-гийн автобусаар явлаа гээд алга болцгоов. Санжидмаа хашааны буланд “морь харчихаад” манаачийн шовгорт эргэн ороход хамгаалалтын дүрэмт хувцастай залуухан хүү өвгөнтэй энэ тэрийг ярилцан сууж байлаа. Өвгөн манаач “За дарга ирсэн шүү хүүхээ. Чи энүүнтэй яваад арай тохилог газарт үүр цайлгана биз” гээд хөөх маягтай болж, тэр хоёрыг шалавхан гаргаад үүдээ дотроос нь тас түгжиж орхилоо.
Санжидмаа залууг сугадан авч “Эгч нь жаахан халаад бас айсандаа зүрх савлаад яг унах нь ээ” гэж зориуд худлаа хэлж явав. Яагаад ч юм нөхөртөө гомдсон гомдлоо энэ залуу хөвгүүнээр тайлж, уужирмаар санагдана. Тэд ярилцсаар, хөвгүүн өөдөөс нь жийрхсэн, болгоомжилсон янзтай хариулт өгч байгаагаас харвал холион бантанг төдийлөн үзээгүй арилгасан сонгино шиг нэгэн бололтой. Санжидмаа энэ удаа долоон булчирхайгаа тоочсонгүй. Тэд явсаар “Хан-Тоншуул” компанийн харуулын байранд орж ирцгээлээ. Өвгөн манаачийн шовгорыг бодвол ёстой тансагхан зочид буудлыг санагдуулна. Хаа л бол хаанаас ч хамаагүй богино холбооны утас пажигнаж, ханын цоргоноос ус аван цай тавьж, хөшгөө татан үүдээ түгжиж байна. Нэлээн удаан ярилцсанаа Санжидмаа цагаа хараад “Пээ хоёр цаг өнгөрч байдаг байна шүү дээ.
Би тэр 24 цагийн дэлгүүр ороод ирье. Чи жаахан юм идмээр байгаа биз дээ. Би чамтай сууж гэгээ оруулаад явахаас” гэвэл нөгөө залуу үг дуугүй толгой дохиод хамт гарцгаалаа. Санжидмаа залуу хөвгүүнийг сугадан дэлгүүр рүү явж байхдаа “Энэ залуу нөхрийг нь гэсгээхийн төлөө бурхнаас өөрт заяасан шийтгэлийн ташуур” мэт бодогджээ. Эргэж ирэн цонхон тушаа янз янзын утас өрөөстэй байсан ширээний хамаг юмыг газар авч хаяад ширээг өргөн диваны өмнө тавьж, архи, пиво, ундаа, ус, хиам, консерв зайгүй өрөөд мань хоёр наргиж гарчээ. Түрүүчийнхээ бодвол хэн хэний нь нүүр хагарч, нэг их эрээлэх бараалах юмгүй идэж ууж эхлэв.
Элдэв шалдвын онигоо ярилцаж байснаа Санжидмаа “Ингэхэд чи хүүхэнтэй унтаж үзсэн үү?” гэж асуугаад гуяыг нь илээд авахад “Өдий хэрийн хүн эмэгтэйг дээш харуулж байгаагүй баймаар санагдаж байна уу” гээд Санжидмааг татан авч удаан озжээ. Санжидмаа тас тас хөхрөн “Юун сүртэй юм бэ? Нэг их олон охидыг ч цоолоогүй янзтай шүү” хэмээн улам ч тас тас хөхөрч залууг хүзүүдэн авч гэдрэг харуулан даран уналаа. Хамгаалагч залуу зуу татсандаа халсан уу хамаг сэрэл нь могой “ороосон зарааны үс шиг” оволзоод шууд л хамгаалалтын хар цамцаа тайлан шиджээ.
Санжидмаа ч мөчөөгөө өгөлгүй хөвгүүний цамцыг яран цээжнээс нь эхлээд шуналтайяа үнсэх зуур гараараа өмднийх нь товчийг тайлаад дотуур өмдөндөө бөвийж буй бэлэг эрхтнийг нь гаднаас нь илэн таалав. Тэгснээ залуугийн өмдийг давхраар нь доош нь шувт татаад сахал үсэндээ орооцолдсон модойсон бахим бор эрхтнийг нь үмхээд авчээ. Залуугийн бүх бие татвалзан чичирчээ. Тэгтэл нөгөө модойсон шодой нь улам чангарч аман дотор нь томорсоор байгаа нь Санжидмаад мэдрэгдэнэ. Санжидмаа яав ийв гэхийн зуургүй хувцаснаасаа шалдарч, дур тачаалдаа автаад ирэхэд салтаагаа хавирч хариугүй дусах дөхсөн үрийн шингэнээ барин залуугийн бахим бор эрхтнийг базан авч өөрийнхөө нууц эрхтэн рүү амсардуулан орууллаа.
Ингээд хоёул цочсон юм шиг зэрэг дуу алдсаар цогин түлхэж, жадаар нэвт хатгуулсан зөөлөн биетийн жаргалтай дуу хадуулан гийнэж, жаврын хайрах, галын түлэхийг эс анзааран нүгэлт ажлыг үйлдэхэд эр эм хоёрын уруул ам учран нийлээд урин тачаал ундран бялхсаар дуу алдацгаан дур тавьцгаасан байна. Гэвч хэн хэнийх нь хүсэл ханаагүй л байв. Санжидмаа дахин амраг хөвгүүнээ тэврэн ноолж илэн таалсаар үрийн шингэнээ бүгдийг нь цацаж орхиод сулбайсан эрхтнийг нь хөхөж сорж бэлэг эрхтний нь зөөлөн арьсыг хэлээрээ гижигдэн таалсаар ахин босгож чаджээ.
Залуу энэ удаа түүнийг баруун зүүн, дээр доор, ар өвөр, гуяны завсар, салтааны хажуу бүхий л байрлалаар эдэлж өгчээ. Үүр хаяарах хооронд тавантаа угсруулан Санжидмааг нэгмөсөн үрийн шингэнээрээ булж орхив. Санжидмаа залуугаа жаахан амрахыг гуйсан ч чангарч боссон эрхтнийхээ эд эсийг тэрбээр тийм ч түргэн тавихыг бодолгүй ажиллуулсаар л байлаа. Тэгж тэгж хоёулаа нүв нүцгэн диван дээр тэрийн хэвтэхэд хамаг хувцас нь манааны шовгорын шалан дээр хөглөрөн хэвтэнэ.
Гэвч удаан жаргах боломж байсангүй. Ээлж солих цаг бараг тулаад байсан тул Санжидмаа санд мэнд хувцаслаад, үс зүсээ хагас дутуу янзалсан болоод хашааны том хаалгаар гүйн гарахад хамгаалагч залуу “Эгч ээ, би дараагийн гурав дахь өдөр гарна шүү!” хэмээн хашгирсаар хоцорчээ.
